Inteligencja emocjonalna przez lata była traktowana jako coś dodatkowego – miły bonus do „prawdziwych” kompetencji. Dziś coraz częściej pojawia się w raportach o rynku pracy i kompetencjach przyszłości jako umiejętność, bez której trudno funkcjonować w świecie ciągłej zmiany, presji i pracy z ludźmi. To, co kiedyś uznawano za „miękkie”, coraz wyraźniej okazuje się jednym z kluczowych zasobów współczesnego człowieka.
Dlaczego emocje przestają być „miękkim dodatkiem”, a stają się kluczową umiejętnością?
Rynek pracy zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Tempo, niepewność, przeciążenie informacyjne i ciągła adaptacja do nowych warunków sprawiają, że coraz większego znaczenia nabierają nie tylko kompetencje techniczne, ale także te związane z funkcjonowaniem emocjonalnym. W raportach dotyczących przyszłości pracy coraz częściej pojawia się pojęcie inteligencji emocjonalnej – nie jako cechy charakteru, lecz jako realnej kompetencji, która wspiera radzenie sobie ze stresem, zmianą i pracą z ludźmi.
Czym jest inteligencja emocjonalna – co mówią badania, a nie popkultura?
W potocznym rozumieniu inteligencja emocjonalna bywa mylona z byciem „miłym”, empatycznym lub zawsze spokojnym. Tymczasem w badaniach psychologicznych pojęcie to ma znacznie bardziej precyzyjne znaczenie.
Klasyczna definicja, zaproponowana przez Johna Mayera i Petera Saloveya, opisuje inteligencję emocjonalną jako zdolność do rozpoznawania emocji, rozumienia ich, regulowania oraz wykorzystywania w myśleniu i działaniu. Oznacza to, że nie chodzi o unikanie trudnych emocji, lecz o umiejętność zauważania ich, nadawania im sensu i reagowania w sposób adekwatny do sytuacji.
W tym ujęciu inteligencja emocjonalna nie jest „dodatkiem” do racjonalnego myślenia, ale czymś, co realnie wpływa na podejmowanie decyzji, relacje i funkcjonowanie w codziennym życiu – także zawodowym
Dlaczego inteligencja emocjonalna pojawia się w raportach o kompetencjach przyszłości?
W ostatnich latach World Economic Forum regularnie wskazuje kompetencje emocjonalne i społeczne jako jedne z kluczowych umiejętności przyszłości. W raportach dotyczących rynku pracy pojawiają się takie pojęcia jak: emotional intelligence, odporność psychiczna, tolerancja stresu, empatia czy samoświadomość.
Podobne wnioski płyną z analiz OECD, które podkreślają, że kompetencje emocjonalne są nie tylko ważne w edukacji, ale stanowią umiejętności potrzebne przez całe życie – w pracy, relacjach i funkcjonowaniu społecznym.
Powód jest prosty: charakter pracy coraz częściej opiera się na współpracy, komunikacji, elastyczności i radzeniu sobie z niepewnością. W takich warunkach sama wiedza techniczna nie wystarcza, jeśli brakuje umiejętności zarządzania emocjami – własnymi i cudzymi.
Inteligencja emocjonalna a zdolność adaptacji i radzenia sobie ze stresem
Raporty World Health Organization jednoznacznie pokazują, że długotrwały stres i problemy ze zdrowiem psychicznym są dziś jednym z najpoważniejszych wyzwań w środowisku pracy. Inteligencja emocjonalna nie eliminuje stresu, ale wpływa na sposób, w jaki człowiek na niego reaguje.
Osoby z lepiej rozwiniętymi kompetencjami emocjonalnymi częściej potrafią wcześniej zauważyć sygnały przeciążenia, lepiej rozumieją swoje reakcje i mają większą zdolność do regulowania napięcia. To właśnie ta umiejętność sprawia, że inteligencja emocjonalna bywa postrzegana jako ważny czynnik wspierający adaptację w zmieniających się warunkach.
Inteligencja emocjonalna w pracy z ludźmi
Znaczenie inteligencji emocjonalnej szczególnie wyraźnie widać w zawodach opartych na relacjach: w edukacji, pracy rozwojowej, pomocy psychologicznej, zarządzaniu zespołami czy pracy szkoleniowej. Praca z ludźmi oznacza nie tylko kontakt z faktami i zadaniami, ale także z emocjami – stresem, frustracją, lękiem czy przeciążeniem.
Badania wskazują, że kompetencje emocjonalne wspierają funkcjonowanie w zespołach, komunikację oraz radzenie sobie z obciążeniem emocjonalnym, które nieuchronnie pojawia się w pracy relacyjnej. Nie chodzi tu o „radzenie sobie za innych”, lecz o umiejętność zachowania własnej regulacji i granic.
Inteligencja emocjonalna to nie talent – to proces
Ważnym wnioskiem płynącym z badań i raportów jest to, że inteligencja emocjonalna nie jest cechą wrodzoną w sensie zero-jedynkowym. To kompetencja, która może się rozwijać wraz z doświadczeniem, refleksją i praktyką.
Zarówno WHO, jak i OECD podkreślają znaczenie umiejętności samoregulacji, świadomości emocji i pracy z napięciem jako elementów, które można wzmacniać. Oznacza to, że inteligencja emocjonalna nie jest „darem” dla wybranych, lecz procesem, który wymaga czasu i uważności.
Dlaczego inteligencja emocjonalna będzie coraz ważniejsza?
W świecie automatyzacji i rozwoju sztucznej inteligencji coraz wyraźniej widać, że kompetencje związane z emocjami, relacjami i regulacją napięcia są trudne do zastąpienia przez technologie. To one stają się fundamentem współpracy, adaptacji i uczenia się w warunkach ciągłej zmiany.
Dlatego inteligencja emocjonalna coraz częściej opisywana jest nie jako „miękka umiejętność”, lecz jako jedna z kluczowych kompetencji przyszłości, która wspiera zarówno dobrostan psychiczny, jak i skuteczne funkcjonowanie w pracy i życiu społecznym.
Skoro inteligencja emocjonalna coraz częściej uznawana jest za jedną z kluczowych kompetencji przyszłości, pojawia się też pytanie o to, kto i w jaki sposób może wspierać innych w jej rozwijaniu. Jedną z odpowiedzi jest zawód trenera pracy z emocjami – rola, która łączy wiedzę o emocjach z uważną, bezpieczną pracą z ludźmi. Przeczytaj o tym TUTAJ.
Źródła:
OECD Skills Outlook / Social and Emotional Skills; Mayer, Salovey What is Emotional Intelligence?; Utilizing Emotional Intelligence in the Workplace; MHA What is emotional intelligence and how does it apply to the workplace?; University of Southern California The Importance of Emotional Intelligence in the Workplace
